Sifatli g‘alla urug‘i tayyorlash: kombaynni sozlash va o‘rim-yig‘im

Urug‘lik g‘alla hosilini qisqa muddatda, nobud qilmasdan yig‘ib olish fermer, kombaynchi va muhandislardan katta mas’uliyat talab qiladi. Bugun hosil “Keys”, “Klaas”, “Nyu Holland”, “Sampo” kombaynlari bilan bir o‘tishda o‘rib-yanchiladi — ularning unumdorligi tayyorgarlik va to‘g‘ri sozlashga bog‘liq.

≤ 18%O‘rim boshlanadigan don namligi
200–250 kgNavlar orasida tozalashda chiqadigan don
≤ 2,5 m/sMotovila parragi tezligi
15–20 don/m²Yo‘qotish chegarasi — oshsa qayta sozlanadi

Dalani tayyorlash

  • Yo‘llar, ko‘priklar ta’mirlanadi, xalaqit beradigan daraxt shoxlari kesiladi — aks holda kombaynlar soatlab, hatto kunlab bekor turadi.
  • Sug‘orish uchun olingan ko‘ndalang va bo‘ylama pollar tekislanadi — ular unumdorlikni pasaytiradi va yurish qismlarini buzadi.
  • Dala pechak, qora sho‘ra kabi begona o‘tlar va temir-tersaklardan tozalanadi: o‘tlar baraban, deka, rotor va savalagichlarga tiqilib, urug‘ sifatini tushiradi, tasma, reduktor, pichoq va elevator zanjirlarini tez yeyiltiradi.

O‘rimga tayyorlikni tekshirish

Don namligi 18% dan oshmasligi kerak. Daladan bir qism massa o‘rib sindirilganda namunaning kamida 90% sinishi lozim; o‘rim boshlanganda kombaynning old va orqa qismidan ko‘p chang chiqishi ham tayyorlik belgisi.

Kombaynni urug‘lik uchun jihozlash

1

Savalagichli baraban

Urug‘lik uchun kombayn savalagichli baraban bilan jihozlanadi: diametri, uzunligi, savalagichlar soni, deka o‘lchamlari va aylanish tezligi to‘g‘ri rostlanishi kerak. Qo‘lda yasalgan savalagichlardan foydalanishga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. Shtiftli baraban donni shikastlaydi — bunday don urug‘likka yaramaydi.

2

Shnek va elevatorlar

Boshoq shnegi, don elevatori zanjirlaridagi qaltaklar, to‘kuvchi va chiqaruvchi shnek qanotlarining pichoqqa o‘xshab yeyilishi urug‘ni sindiradi — ular o‘rimdan oldin almashtiriladi.

3

Har bir navga alohida

Har bir navga alohida kombayn va transport ajratiladi. Boshqa navga o‘tishda kombayn to‘liq tozalanadi: jatka tagidan, qiya kamera, yanchish barabani va elevatorlar ostidan, bunker shneklari va tozalash qismidan — jami kamida 200–250 kg don chiqadi.

Dala sharoitida rostlash

UzelMe’yor
Segment va barmoq tig‘lari orasidagi tirqish0,5–1 mm dan oshmasin
O‘rish balandligi120–240 mm (yuqori hosilli, baland bo‘yli bug‘doyda 25–30 sm)
Motovila parragi tezligi2,5 m/s dan oshmasin; parraklar poyaning og‘irlik markazidan (yuqori 1/3) balandroqqa tegsin
Motovila — kesish apparati / shnek10–25 mm / kamida 15 mm
Shnek barmoqlari — jatka tubi (nam, o‘t bosgan dalada)6–8 mm
Yanchish barabani tirqishi: kirish / chiqish15 mm / 4–5 mm
Yanchish apparatiga massa oqimi3–5 kg/s
  • Tekshiruv: 50 m o‘rgandan keyin kombayn to‘xtatiladi; 1 m² da 15–20 dan ortiq don to‘kilgan bo‘lsa, jatka devorlari, qiya kamera tutashmasi, shnek va kuzatish tuynuklarining zichligidan boshlab qayta sozlanadi.
  • Boshoqdan don ko‘p to‘kilsa — motovila tezligi kamaytirilib, pastga tushiriladi va pichoqlarga yaqinlashtiriladi.
  • Bunkerda singan don ko‘p bo‘lsa — baraban va deka orasidagi tirqish kengaytiriladi, baraban tezligi kamaytiriladi.
  • Somonda yanchilmagan boshoq bo‘lsa — tirqish toraytiriladi, baraban tezligi oshiriladi, g‘alvir jalyuzlari kengroq ochiladi, kombayn tezligi pasaytiriladi.
  • Bunkerdagi don iflos bo‘lsa — jalyuzlar toraytiriladi, ventilyator shamoli kuchaytiriladi.
Mavzu bo‘yicha boshqa institut ishlanmalari — kombinatsiyalashgan ekish agregatlari; urug‘lik maydonlarini baholash — aprobatsiya.

Material Qoraqalpog‘iston dehqonchilik ilmiy-tadqiqot institutining “Sifatli g‘alla urug‘ini tayyorlash va o‘rim-yig‘im mobaynida kombaynlarning ish unumdorligini orttirish tadbirlari bo‘yicha” tavsiyanomasi (Chimboy, 2020) asosida tayyorlandi. Mualliflar: M.U. Qaypov, B.J. Joldasbayev, S.O. Paluanov, B.B. Berdikeev, A.S. Ataniyazov.

Scroll to Top